Қазақстанда және әлемде мейірбикелік жүйенің дамуы

Казелова Айганым Юлатовна

Арнайы пәндер оқытушысы

.

.

Медбикелік үрдістер денсаулық сақтау жүйесінде мейірбикенің рөлін едәуір арттырды. Қазіргі заманғы мейірбикелік теориялар ғылыми көзқарас пен дәлелді тәжірибеге сүйене отырып, мейірбикені мейірбикелік жазбаларда көрсетілген дербес шешімдер қабылдайтын, жоспарлайтын және дәлелді мейірбикелік көмек көрсететін дәрігердің тең құқылы серіктесіне айналды.

Қазақстанның Болон процесіне енуі білім беруді, кәсіби стандарттарды, біліктілік пен лауазымдарды мейірбике ісімен қоса еуропалық директиваларға сәйкес келтіру қажеттілігін талап етеді.

Қазақстан үшін мейірбикелік жүйені дамыту дегеніміз — оны білім берудің барлық деңгейлерінде дамыту, білім беру сапасын халықаралық стандарттар деңгейінде бақылау, білім деңгейіне сәйкес әр түрлі лауазымдық қызметтері бар мейірбике ісі мамандарының институтына тәжірибеге енгізу.

Мақалада әлемдегі және Қазақстан Республикасындағы мейірбике ісін реформалау тарихы баяндалған, қазіргі кездегі елдегі мейірбике ісінің жағдайына ерекше назар аударылуда. Денсаулық сақтау жүйесінің осы саласын халықаралық стандарттарға сәйкес дамытуда қол жеткізілген мақсаттар сипатталған.

 Түйін сөздер: мейірбике ісін реформалау, мейірбике ісінің нормативтік-құқықтық базасы, орта медициналық қызметкерлердің рөлі, мейірбикелік білім беруді дамыту

Мейірбике ісі — денсаулық сақтау жүйесінің ажырамас бөлігі, ол денсаулықты нығайту, аурулардың алдын-алу, физикалық немесе психикалық аурулары бар адамдарға, сондай-ақ барлық жастағы мүгедектерге психоәлеуметтік көмек көрсету бойынша іс-шараларды қамтиды. Қазіргі уақытта медициналық кадрлардың едәуір бөлігін мейірбикелер құрайды. Денсаулық сақтау жүйесі қазіргі уақытта қарқынды реформа кезеңінде, сондықтан мейірбике қызметкерлерінен білім деңгейін үнемі жақсартуға, оларды жаңартуға байыпты көзқараспен қарауды талап етеді, онсыз жаңа тиімді технологияларды қолдану және тәжірибеге енгізу мүмкін емес. Президент Назарбаев Н.Ә. өзінің «Жаңа әлемдегі жаңа Қазақстан» атты Қазақстан халқына Жолдауында біздің мемлекетіміздің жаңа даму кезеңіндегі мемлекеттік саясаттың бір бағыты медициналық қызметтердің сапасын арттыру және денсаулық сақтаудың жоғары технологиялық жүйесін дамыту болуы керек деп баса айтты. Медициналық қызметтердің жұмыс сапасы күрделі тұжырымдама болып табылады және көптеген себептерге байланысты, олардың арасында кәсіби деңгей және клиникалық мамандардың оны жақсартуға деген ынтасы ерекше орын алады. Әлемнің әр түрлі елдеріндегі мейірбике ісі әр түрлі даму деңгейінде. Қазір көптеген елдер осы мәселелерді шешуге деген ниеттерін білдіруде, өйткені Үкімет денсаулық сақтаудың жақсаруына әкелетін тиімді көмекке қол жетімділікті арттыру үшін медициналық қызметтерді көрсетуді күшейту қажеттілігін баса айтып отыр.

Біз мейірбикелік қызметтердің алдында тұрған маңызды мәселелерді анықтадық:

Біріншіден, медициналық қызметтерді ұсыну — біздің еліміздің денсаулық сақтау жүйесі медициналық қызмет сапасының өткір проблемасына тап болды. Бұл мәселені шешуде мейірбике қызметкерлері маңызды рөлдердің бірін атқарады, өйткені пациенттермен көп уақытты өткізетін мейірбике қызметкерлері. Пациенттердің денсаулық деңгейі — медициналық көмек сапасының көрсеткіштерінің бірі

Екіншіден, медициналық персонал, яғни медициналық кадрлардың жетіспеушілігі, медициналық персоналдың теңгерімсіздігі, мотивацияның төмендігі және медициналық қызметкерлердің жалақысы, осының бәрі медициналық көмектің тиімділігіне әсер ететін факторлар.

Үшіншіден, персоналды даярлау — медициналық кадрларды даярлау проблемасы өзекті болып табылады. Орта медициналық қызметкерлердің білім беру жүйесі халықаралық стандарттарға сәйкес келмейді, бұл Қазақстан Республикасында мейірбике ісінің дамуына кедергі келтіруде.

Төртіншщіден, мейірбике персоналын басқару — мейірбике персоналын тиімді басқару сапалы медициналық көмек көрсетудің негізі болып табылады. Қазіргі уақытта медбикелер — жоғары медициналық білімі бар менеджерлер Қазақстан Республикасында оқуын сәтті аяқтауда, бірақ мамандық бойынша жұмыс істейтін мамандар саны көп нәрсені қалайды. Егер әлемдегі мейірбике ісін реформалау тарихына жүгінетін болсақ, өркениетті елдерде ХХ ғасырдың ортасынан бастап мейірбике ісін реформалау бойынша жоспарлы мақсатты жұмыстар жүргізілді.

Дәл осы мейірбике қызметкерлері денсаулық сақтау саласындағы білікті, кең білімді, көмекші буынға айналды, қазір мейірбикенің рөлі соншалықты биіктікке көтерілді, бұл денсаулық сақтаудың жалпы нәтижелеріндегі маңыздылығы мемлекет тарапынан жоғары бағаланады. Алайда ТМД-да мейірбике ісіндегі өзгерістер қиын қабылданады, сонымен қатар мейірбикелерді даярлау жүйесі, яғни білім беру жүйесі өзгерген жоқ, бұл халықаралық стандарттарға сәйкес мейірбике ісін реформалаудың тежегіші болып табылады.

Қазақстан Республикасында мейірбике ісі дербес пән ретінде емес, посткеңестік кеңістіктегі барлық республикаларға тән ғылыми негізде емес, дәстүрлерге негізделген медицинаның көмекші бөлігі ретінде дамып келеді. Көптеген онжылдықтар бойы елімізде мейірбикелік іс-шараларға тиісті көңіл бөлінбеді, бұл денсаулық сақтау жүйесінің осы саласын көптеген шет елдер деңгейінен, қазіргі ғылым мен жаңа медициналық технологиялардың дамуынан айтарлықтай артта қалуына әкеліп соқтырды.

Жоғарыда айтылғандарға сүйене отырып, республикада мейірбике ісі қазіргі кезде реформа кезеңінен өтіп жатқанын атап өткен жөн. Қазіргі уақытта денсаулық сақтау жүйесінің осы саласын дамытуда айтарлықтай жұмыстар жасалды және белгілі нәтижелерге қол жеткізілді. Бірақ, соған қарамастан, біздің еліміз жолдың басында және бізді көптеген жұмыстар күтіп тұр. Мейірбике ісін халықаралық стандарттар деңгейіне дейін дамыту — қоғамның қазіргі даму деңгейінің міндетті талабы. Мейірбике ісінің даму дәрежесі қоғамның денсаулық көрсеткіштерін жақсартатын құралдардың бірі болып табылады.