Техникалық және кәсіптік орта білім беру ұйымдарында компьютер саласында білім алушыларды қашықтықтан оқыту кезеңінде бұлтты технологияларды қолданудың тиімділігі

Ахметова Жанар Ермекқызы

.

.

Заманауи ақпараттық қоғам ақпараттық процестер шеңберінде өсті және біртіндеп ақпараттық-коммуникациялық технологиялардың дамуымен ақпараттық технологиялар ақпараттар жиналатын, сақталатын, өңделетін, жіберілетін және ақпараттар өңделетін цифрлық (сандық) қоғамға айналды. Цифрлық (сандық) қоғам кейіннен өңдеу және / немесе беру мақсатында үлкен сандық деректер жиынтығын сақтау сияқты мәселелердің біріне тап болды. Қағазсыз технологиядан ақпараттық технологияға, одан кейін цифрлық (сандық) технологияға көшудің артықшылық та кемшілікті да тұстары бар. Жағымды аспектілерінің бірі, сөзсіз, құжаттардың «қағаз» нұсқасынан бас тарту және оны басып шығару қажеттілігі, «қағазды» қайта жүктеуден құтылу, тиісті ақпаратты жылдам іздеу және оны уақтылы жаңарту, шығын материалдарын (картридж, қағаз үнемдеу ) және т.б. болып табылады. Цифрлық (сандық) қоғамға көшудің осы кезеңіндегі жағымсыз аспектісі — адамдардың көпшілігінде цифрлық технологияларды қолдана алмау, туындаған ақпараттық теңсіздік мәселесі, байланыс қызметтері мәселелері, қазіргі заманғы телекоммуникация, тұрғындар арасында мобильді техникалық құралдар болып отыр.               2008 IEEE Институтының стандартында бұлтты есептеу, дәлірек айтқанда, «бұлтты есептеу» «ақпарат интернеттегі серверлерде тұрақты сақталатын және тұтынушы жағында уақытша кэштелетін парадигма» ретінде анықталады (IEEE, 2008). Бұлтты есептеу парадигмасының пайда болуы (бұлтты технологиялар) таратылған деректерді өңдеу технологиясы ретінде, онда компьютерлік ресурстар мен сыйымдылықтар пайдаланушыға интернет қызметі ретінде ұсынылады, бұлтты инфрақұрылым «бұлтты инфрақұрылымды қолданушы басқаруы ретінде «бағдарламалық жасақтамаға» қызметтері ұсынылады. Сондықтан, бұлтты қызметтерді пайдалану өзекті мәселеге айналып отыр.               Бұл әсіресе Пандемия кезінде дүниежүзілік қоғам үшін өткір мәселе болды (Конева, 2020).                Қазақстан әлемнің барлық елдерімен тең жағдайда қашықтықтан жұмыс істеуге және қашықтықтан оқытуға көшудің жедел шараларын қабылдауға мәжбүр болды (2020). Қабылданған «Ақпараттық Қазақстан — 2020» Мемлекеттік бағдарламалары (2013 ж.), «Цифрлық Қазақстан 2017-2020 жж.» (2017), әсіресе соңғы үш жыл ішінде білім беруде сандық технологияларды енгізу бойынша бірқатар шаралар қабылданды:- цифрлық білім беру ортасын құру және оның жұмыс істеуі үшін жағдайлар жасау;- білім берудің күндізгі және желілік формалары арасындағы байланысты күшейту;- сандық білім беру жүйесінің жұмыс істеуі үшін мұғалімдерді қайта даярлау және олардың біліктілігін арттыру және т.б. Білім беру жүйесінде АКТ-ны енгізу мәселелерін жетекші ғалымдар мен педагогтар Бақтыбаева С.А., Григорьев С.Г., Комиссарова Т.С., Кроповская В.П., Лапчик М.П., ​​Лукьянова М.А., Полат Е.С., Роберт И.В., Трейнев В.А. (Бақтыбаева және басқалар, 2016; Григорьев С.Г., Гриншкун В.В., 2004, 2006, 2008; Комиссарова Т.С., 2015; Кроповская В.П., 2009; Лапчик М.П., ​​2007, 2017; Лукьянова М.А. және басқалар, 2017; Полат Е.С., 2008; Роберт IV, 2008; Трайнев В.А., 2009).Білім беруде цифрлық технологияларды оқытуға көшу О.Андрюшкова, А.Ю.Уваров еңбектерінде айқындалған. (Андрюшкова О.В., Григорьев С.Г., 2020; Уваров А.Ю., 2016). Бұл бағыттағы академиялық оқытушылардың назарын желілік қызметтер, әсіресе әлеуметтік желілер тартты. (Григорьев С.Г. және басқалар, 2010; Патаракин Е.Д., 2007; Яковлева И.В., 2009).               Білім берудегі қашықтықтан оқыту технологияларын бірнеше жылдан бері С.Г.Григорьев, Д.А.Богданова, Д.М.Джусубалиева, Г.К.Изтілеуова, А.В.Хуторский қарастырды. (Григорьев С.Г., Гриншкун В.В., 2008; Богданова Д.А., 1996; Джусубалиева Д.М., 1997; Изтілеуова Г.К., 2002; Хуторской А.В., 2000). Қашықтықтан білім беруді ұйымдастырудың заманауи тәсілдері О.В.Андрюшкова, С.Г.Григорьевтің еңбектерінде ашылған. (Андрюшкова О.В., Григорьев С.Г., 2016; Григорьева С.Г. және т.б., 2020). Бүгінгі күні қашықтықтан оқытуға көшу осы тәсілдерді жаңартуда.               Қазіргі кезде цифрлы қоғамның дамуы мен қашықтықтан білім беруді енгізу, болашақ информатика мұғалімінде ақпараттық-коммуникативтік құзыреттілікті қалыптастыру бұлтты технологияларды қолдану негізінде көбірек орын алуда. Интернет-технологиялардың, оның ішінде веб-технологиялардың құрамдас бөлігі ретінде бұлтты технологиялар білім беруде онлайн-қызметтерді ұсынуды білдіреді. Бұлтты технологияларды қолдана отырып АКТ құзыреттілігін қалыптастыру мәселелері А.И.Газейкин, О.Б.Голубев, А.И.Каптерев, В.Г.Шевченко, С.Уварова (А.И. Газейкин, 2012; Голубев О.Б., 2013; Каптерев А.И., Шевченко В.Г., 2015) зерттеулерінде толық сипатталған. ; Шевченко В.Г., 2016; Уваров С., 2020). (Телекоммуникация !!!!)               Ғалымдардың еңбектерінде Ханан Элажари, Хосам Аль-Самаррейе, Ибрагим Арпачи, Якуб Т. Моцицки, Сакиб Хакака, Ванесса Раттен, Ван Чао жоғары білім беру жүйесіне (бұлтты есептеулерді) енгізуге баса назар аударады. Элажари, 2019; Хосам Аль-Самаррайе, Нория Саид, 2018; Ибрахим Арпачи, 2019; Якуб Т. Моцицки, Лука Масчетти, 2018; Сакиб Хакака және т.б., 2019; Ванесса Раттен, 2013; Ванг Чао, Ван Джунчэнг, 2018).Мұның бәрі білім беруде бұлтты технологияларды «оңайлатылған» қолдануға мүмкіндік береді, бұл компьютер саласында білім алатын студенттер мен болашақ информатика мұғалімдерін бұлтты технологияларға даярлау қажеттілігін тудырады.                Бұлтқа негізделген оқыту жаттығу жұмыстарының нәтижелерін сақтауға және оларға қол жетімділікті ұйымдастыруға байланысты бірқатар мәселелерді шешуге мүмкіндік береді. Ол үшін болашақ информатика мұғалімдеріне бұлтты технологиялардың принциптерін, педагогикалық мәселелерді шешуде «бұлттарды» қолдануды үйрету қажет. Осыған байланысты болашақ информатика мұғалімдері (бакалаврлар) үшін бұлтты технологияларды оқытудың мақсатын, міндеттерін, мазмұнын анықтау қажет.               Техникалық және кәсіптік білім беру ұйымдарында білім беруді ақпараттандыру және бұлтты технологияларды дамыту жағдайында бұлтты технологиялар саласында оқыту қажеттілігі мен болашақ компьютер саласының мамандарын оқыту саласында қолданыстағы жүйенің жеткіліксіз дамуы арасында қарама-қайшылық бар. АКТ құзыреттілігі және Қазақстан Республикасының техникалық және кәсіптік білім беру ұйымдарында бұлтты технологиялар бойынша оқыту курсының жоқтығы да маңызды мәселеге айналуда.

Енді, бұлтты технологиялар жайында толығырақ тоқталсақ. Іс жүзінде, барлық айырмашылық тек деректерді сақтау және өңдеу әдісінде болады. Егер барлық операциялар сіздің компьютеріңізде (оның қуатын пайдалану) жүзеге асырылса, онда бұл «бұлт» емес, бірақ егер процесс желідегі серверде жүрсе, онда бұл дәл «сән технологиясы» деп аталады.

Басқаша айтқанда, бұлтты технологиялар — бұл мақсатқа, міндеттерге, жобаларға қол жеткізу үшін пайдаланушыға Интернет қызметі ретінде ұсынылатын әртүрлі аппараттық құралдар, бағдарламалық қамтамасыз ету, әдістемелер мен құралдар болып табылады.

Бұлтты технологияларды компьютер саласында білім алатын студенттер оқыту құралы ретінде пайдалану болашақ информатика мұғалімдерінің АКТ құзыреттілігін қалыптастыруда білім беруді ақпараттандыру жағдайында тиімді болып табылады.Компьютер саласының мамандарын  оқытудың объектісі мен құралы ретінде болашақ информатика мұғалімдерін оқыту жүйесіне бұлтты технологиялар енгізілсе, онда АКТ құзыреттілігін қалыптастыру туралы болжам ұсынылады. Бұл бұлтты технологияларды дамыту аясында болашақ IT – мамандарын даярлауда тиімділігі жоғары болады.Бұлттық технологияларды компьютер саласында білім алатын студенттерді даярлау жүйесіне енгізу АКТ, Интернет технологиялары, жалпы педагогикалық, техникалық кәсіби орта білім беру дайындық саласында да оң әсер етеді деген болжам бар.