ТЖКБ ЖҮЙЕСІНДЕ ТЕМІР ЖОЛ КӨЛІГІ МАМАНДАРЫ ҮШІН ЭКОНОМИКАЛЫҚ ПӘНДЕРДІ ОҚЫТУ МӘСЕЛЕЛЕРІ

Шаймарданова Айнур Кайырлыхановна

.

.

Темір жол көлігі мемлекет экономикасының маңызды құрамдас бөлігі ретінде қоғамның басқа салаларының дамуына айтарлықтай әсер етеді. Темір жол көлігі саласында жұмыс істейтін мамандардың кәсіби қызметі ақыл-ой және физикалық өндірістік функцияларды ұштастыра отырып, күрделі интеграцияланған сипатқа ие. Қазір теміржол көлігі үшін мамандарды даярлау әлеуметтік-экономикалық және ғылыми-техникалық үрдістерге байланысты бірқатар ерекшеліктерге ие. Олардың арасында бәсекеге қабілеттілікті талап ету, өндірістік функцияларды біріктіру қажеттілігі, сондай-ақ жаңа технологиялар мен қызмет әдістерін меңгеру үшін болжамдық негізді әзірлеу қажеттілігі өзекті болып табылады.

Бұл мақалада Қазақстан Республикасындағы әлеуметтік-экономикалық ахуалдың өзгеруі жағдайында темір жол құрылысшыларының мамандарын ТжКБ жүйесінде экономикалық пәндерді оқытудың негізгі мәселелері берілген. Қоршаған ортаға дұрыс көзқарасты қалыптастыруға, өзгермелі әлеуметтік-экономикалық жағдайларға бейімдеуге және жас мамандардың бәсекелестік артықшылықтарын қамтамасыз етуге бағытталған әдістер ұсынылды.

Орта буын мамандарының білім сапасын арттыру мәселесі әрдайым өзекті болды. Колледж түлегі жоғары білікті маман болып табылады, ол қазіргі заманғы өндірістің жұмыс істеуін ғана емес, сонымен қатар қазіргі заманғы ғылымның, техниканың жетістіктерін тиімді пайдалану негізінде оның дамуын, сондай-ақ анағұрлым жетілдірілген технологияларды құру мен енгізуге өз қатысуын қамтамасыз етеді. Мамандар қажетті ақпаратты «таба», оны сауатты қолдана білуі керек.

Темір жол көлігі колледждеріне арналған экономикалық пәндер бойынша оқулықтар мен оқу құралдарына мониторинг жүргізе отырып, бастапқы кезеңнің проблемалары айқын болады: оқытылатын пәндер бойынша оқулықтардың жеткіліксіздігі; қазіргі теориялық материалдың қазақстандық экономиканың ерекшеліктері мен болмысынан және темір жол көлігінің дамуынан барынша шеттетілуі.

Техникалық мамандықтар студенттерінің экономикалық білім беру тәжірибесін талдау колледж студенттерінің экономикалық білім беру сапасының нақты деңгейі қазіргі қоғамның талаптарына жауап бермейтінін көрсетті.  Студенттер экономикалық ақпараттың үлкен көлемінен ең бастысы, экономикалық Заңдарды білмейді, экономикалық тәуелділікті көрмейді, сондықтан талдау кезінде логикалық, толық қорытындылар жасай алмайды және олардың негізінде оңтайлы басқарушылық шешім қабылдай алмайды. Оларға алынған ақпаратты ұғынуға көп уақыт қажет. Олар кестелерден ақпарат ала алмайды,ондағы заңдылықтарды көрмейді. Көптеген студенттер қарапайым экономикалық көрсеткіштерді есептеуді қиындатады,үлгі бойынша жұмысты қалайды. Көптеген студенттерде өз бетінше жұмыс істеу дағдылары жеткілікті қалыптаспаған,бұл білім беру қызметін ұйымдастыруға елеулі кедергі болып табылады.

Арнайы кәсіптік білім берудің заманауи жүйесінің ерекшелігі барлық мамандықтар бойынша экономикалық пәндердің негізгі Кәсіптік білім беру бағдарламалары мазмұнының алпыс пайыздан астамын құрауы тиіс практикаға бағдарлану болып табылады. Осы фактіні ескере отырып, студенттердің экономиканы игеруін Практикалық дайындық түрлеріне сүйеніп жүзеге асырған жөн. Қазіргі уақытта бұл негізінен тәжірибелік және курстық жұмыстарды орындаумен шектеледі.

Әрине, егер оқыту барысында өз бетінше ойлау, жаңа немесе экстремалды жағдайда бағдарлану, мәселелерді шешуге өз көзқарастарын табу, басқа білім алушылармен іскерлік қарым-қатынас орнату, сондай-ақ болашақ кәсіби қызметке дайындалуға үлкен әсер ететін оқытудың белсенді әдістерін барынша қолданса, оқытудың тиімділігін арттыруға болады. Белсенді әдістерді қолдану нәтижесінде студенттерде шығармашылық қабілеттер, өз көзқарасын қалыптастыру және айта білу, ойлауды белсендіре білу дамиды.

Оқу үрдісінде іскерлік ойындарды, кейс-талдауларды, «ми шабуылы», бизнес жобалар әдісін қолдану, білім алушылардың өз бетімен жұмыс істеу қиялдың, ынта-жігердің, эмоциялардың, пән ретінде экономикаға немқұрайлықтың үлкен әлеуетін ашады.

Әрине, темір жол көлігінің орта оқу орындары деңгейінде экономикалық білімнің қалыптасуы мен жұмыс істеуіндегі проблемалар бар, бірақ олар шешпейді деп айтуға болмайды. Терең экономикалық білім мен іскерліктер кәсіби біліктілігімен, біліктілігімен және шеберлігімен қатар жас маманның бәсекелестік артықшылығын құрайды.

 

Сілтемелер тізімі:

  1. Абуова Н. А., Абдикадырова А. А. Қазақстан Республикасындағы техникалық білімнің қазіргі жағдайы және оның әлемдік жүйедегі рөлі / / жас ғалым. — 2015. — №8.2. — С. 18-21. — URL https://moluch.ru/archive
  2. Хвесеня Н.П., Сакович М.В. Экономикалық пәндерді оқыту әдістемесі. — Минск: БГУ. 2006. — 116
  3. Пилюгина А. В. техникалық мамандықтар студенттеріне экономикалық пәндерді оқыту. – 2014, № 10. — Электронды ресурс http://engbul.bmstu.ru